Efor Böcek İlaçlama

Böceklerin Salgı Organları

Böceklerin Salgı Organları

Böcek sınıfları değişik türlerden meydana gelir. İlaçlama yapılan böceklerin salgı organları Exocrine ve Endocrine olmak üzere iki gruba ayrılır. Ekzokrin salgı bezleri salgılarını özel kanallar vasıtası ile vücut dışına veya vücut içinde gerekli yerlere akıtır. Endokrin olanlar ise kanala sahip değildir ve meydana getirdikleri maddeler difüzyon yolu ile kana geçerek bütün vücuda dağılır.

Ekzokrin Salgı Bezleri: Mum bezleri

Bu bezler Homoptera, Hemiptera ve bazı Coleoptera ve Hymenoptera’larda görülür. Böcek vücudu içerisinde çeşitli yerlere dağılmış olan bezler vücut dışına salgıladıkları maddeler ile vücut üzerinde mum tabakası veya toza benzer bir tabaka meydana getirir. Apis mellifera ve yakın akrabalarında abdomen segmentelerinin ventralinden ufak levhacıklar halinde mum maddesi salgılanır.

Kafa İçi Salgı Bezi

Böceklerin kafalarının içersine yerleşmiş ve ağız parçaları ile ilişkili mandibula salgı bezi, maxilla salgı bezi ve labium salgı bezi olmak üzere 3 çift salgı bezi bulunur. Mandibula salgı bezi çifti Lepidoptera larvalarında ipek bezi haline dönüşmüştür. Maxilla salgı bezine nadiren rastlanır. Labium bezi çifti ise thorax içerisine yerleşmiş olup tükrük bezi olarak tanınmaktadır. Bu çift bez ortak bir kanal ile çoğunluk hypopharynx’in bazalinden ağız içersine salgıda bulunur. Lepidoptera larvalarında bunlarda ipek bezine dönüşmüştür. Salgı havaya çıkınca sertleşerek iplik halini alır ve tırtıl bununla pupa dönemini içinde geçireceği kozayı örer.

İpek Bezleri

Lepidoptera‘da madibula ve labium salgı bezleri ipek bezi haline dönüşmüşse de diğer bazı böceklerde ipek veya iplik maddesi başka bezler tarafından salgılanır. Bazı Coleoptera ve Neuroptera larvalarında ipek, malpigi borucukları tarafından meydana getirilir. Diğer bazı böceklerde ise deri salgı bezleri ve dişi cinsiyet organı ek bezleri tarafından ipek salgılanır.

Pis Koku Bezleri

Bazı böceklerde birçok deri salgı bezleri pis kokulu salgılar da bulunur. Bu genellikle böcekler için bir korunma durumudur. Hemipterlerde piskoku bezi 3. çift bacakların dibinden dışarı açılır. Coleopter’lerde anüs civarında bazı Lepidopter’lerde 6.-7. abdomen segmentinin dorsalinde bulunur.

Çekici Koku Bezleri

Sosyal yaşayan böceklerde bir eş tanıma, koloni kurma, düşman tanıma yuva yapma, alarm verme ve besin yerine doğru iz oluşturmada bu bezler görevlidir. Dışa salgılanıp o türün diğer bireyleri üzerinde etkilere yol açan salgılara feromon adı verilir. Bunlardan koku yolu ile etkili olanlara olfaktör feromon’lar, tad yolu ile etkili olanlara oral feromon’lar denilmektedir. Birçok Lepidoptera türünde cinsel bakımdan çekici koku bezleri bulunmaktadır. Bunların yer ve yapıları tür ve cinsiyete bağlı olarak büyük değişiklikler gösterir.

Çok defa kanatlarda veya diğer kısımlarda özel pulların dibinde, bacaklarda, abdomende bulunmaktadır. Blattidae familyasına bağlı erkeklerin abdomeninde cinsel çekici koku yayan salgı bezleri bulunmaktadır. Karıncalarda bunların yuvasında yaşayan bazı Coleoptera türlerinde karıncalarla beraber yaşama bakımından önemli olan bir takım koku bezleri tespit edilmiştir.

Zehir Bezleri
Hymenoptera’nın Apocrita alt takımında çok gelişmiş olan zehir bezleri sokucu iğne ile birleşmiş olup vücudun son kısmında bulunur.

Endokrin Salgı Bezleri:

Çok hücrelilerin tümünde endokrin sistem denen hormon sistemi yer alır. Filogenetik olarak sinir sisteminden kök almıştır. Bu nedenle denetim merkezleri sinir merkezleridir. Böceklerde bu merkez nörosekretorik hücrelerdir. Ektoderm kökenli hücrelerin yani nöronların meydana getirdiği salgı sıvısı veya granülleridir. Hücre gövdesi veya aksonda biriktirilir ve sinirsel uyarım ile aksonlar aracılığıyla iletilip salgılanır. Uyarılmayı takiben daha sonra tekrar salgılanır. Organizmaların gelişimi ve aktif devreleri ile bu salgı döngüleri arasında büyük uyum vardır. Salgıların bu olayları başlattığı salgıları hemolenfe verildiğinde hormon olarak kabul edilirler. Tabi ki farklı hormonlar farklı işlevler oluşturur.

Yalnızca beyin tek başına çok sayıda hormon denetimi yapar. Bu merkez; beyin içi salgı bezlerinin, deri değişimi, kutikulanın sertleşmesi, kalp atışı, boşaltım, vücuttaki su miktarının ayarlanması, fizyolojik renk değişimleri, eşeysel bezlerin olgunlaşması gibi olayları denetler. Neurohormonlar hemolenfe verilerek tüm dokulara taşınır. Görüldüğü gibi salgı doğrudan veya hücre uzantılarıyla boşaltılır. Hücreler arası boşluklardan miksosöle geçer. Aksonlar ile de bu iş gerçekleştirilir, en yakın depolara iletilir ve buradan içerikleri hemolenfe verilir. Endokrin bezleri vücutta çeşitli yerlerde bulunur. Vücut fizyolojisini düzenleyen salgıları verirler. Bu salgılara hormon denilmektedir.

Beyin içi salgı bezleri: Oldukça iri hücrelerden meydana gelmiş ve beynin çeşitli yerlerinde bulunabilen bir salgı bezidir. Böcek gelişmesi ile ilgili bazı hormonlar salgılar. Bu beyin hormonu, birçok endokrin merkezi uyardığı için hormona aktivasyon hormonu denir. Bu salgılar özellikle deri değişirme ve başkalaşımda (metamorfoza) etkilidir.

Prothorax Salgı bezi:

Birçok böcek takımının larvalarında bulunan bir çift salgı bezidir. Ektoderm kökenlidir ve birinci gögüs segmentinde yer alır. Bu bezin hormonuna ecdyson denir. Bu salgı bezi diğer endokrin bezlerin salgıları ile işbirliği halinde deri değiştirme ve metamorfoz gibi olayları idare eder. Bu nedenle en belirgin gelişimi metamorfozdan hemen önceki dönemdedir ve sonra dejenere olur.

Corpora Cardiaca: Beyinde sentezlenen maddelerin depo organıdır. Beynin gerisinde bir çift olarak yer alır. Ayrıca bazı fizyolojik olaylar ve kalp ile barsak kasılmasını düzenleyen salgıları da içerir.

Corpora Allata : Corpora cardiaca ile yakından ilgilidir. Gelişme sırasında büyüyen bu bez yaşlı böceklerde biraz küçülür. Bu bezin gençlik hormonu yani juvenil hormon salgıladığı ispat edilmiştir. Bu hormon gelişme sırasında ergin karakterlerin zamansız olarak ortaya çıkmasını önler. Ergin halden önceki dönemlerde prothorax bezine zıt salgıda bulunarak, larva ve pupa dönemlerinin sıra ile ortaya çıkmalarını sağlar. Son larva ve pupa döneminde faaliyeti azalarak bu devrelerin geçirilmesine imkan verir. Bazı ergin dişi böceklerde bu bezin hormonu, yumurtaların normal olarak olgunlaşmasını idare eder. Keza ergin böceğin genel metabolizması üzerine de etkilidir.

Hormonların Birbiriyle İlişkisi

Beyin içi salgı bezlerinin salgıladığı aktivasyon hormonu protorax bezini uyararak ektizonun salınmasını sağlarken, diğer taraftan Corpora allatayı uyaracak Juvenil hormon salınmasına etkili olur. Ektizon ve juvenil hormon birlikte post embriyonik gelişmeyi sağlar. Böceklerde gelişme periyodik olmaktadır. Juvenil hormon ve ektizon gerekli titrasyonda olduğu zaman larval pupal gelişme sağlanır, şayet juvenil hormonun miktarı etkili olacağı konsantrasyondan aşağı olursa hayvanda morfolojik değişiklik yanında birçok biyokimyasal değişme de meydana gelerek metamorfoz gerçekleşir ve hayvan ergin hale gelir. Aktivasyon ve ektizon hormonunun eksikliğinde ise hayvan larval ve pupal diyapoza girmektedir.

BÖCEKLERDE KAS SİSTEMİ

Böceklerde değişik sayıda (birkaç bine kadar değişen sayıda) kas şeridi bulunur. Bunların oluşturduğu sistem çok karışıktır. Böcek kasları genellikle enine çizgili ve yarı-saydamdır. Ancak bazı visceral kaslar yalnız kasılma fazında bu çizgilenmeyi gösterir. Fakat kalp kasları ve periton kasları çizgisizdir. Kas dokusu vücut içerisinde dağılma esasına göre 3 grup halinde sınıflandırılabilir. Visceral kasları: Sindirim kanalı ve üreme organına bağlı kanalların dış kısmında ve diğer iç organlardaki kaslar gibi peristaltik hareketlerin yapılabilmesini sağlayan bir kas tabakası yer alır. Kaslar halka, uzunlamasına ve eğik bandlar şeklinde veya bunların karışımı halinde bulunur. Dolaşım sisteminin işlemesinde, nabız şeklinde devamlı kasılma ve gevşeme hareketleri yapan kas şeritleri yardımcı olur. Ağız ve stigma bölgesi gibi açma-kapama mekanizmasının olduğu kısımlarda özel kaslar bulunur.

Segmental kas şeritleri: Çeşitli vücut segmentleri vücuda kendi şeklini veren bir seri kas şeridi ile birleşmiştir. Abdomende tergitler boyuna dorsal kas şeritleri, sternitler boyuna ventral kas şeritleri ile birleştirilir. Tergit ve sternitler eğik veya dik tergosternal kaslar ile birleştirilir. Thoraxta en çok göze çarpan bacak ve kanatları hareket ettiren büyük kordona benzer kaslardır. Bu esas kas gruplarına ilave olarak konumu çok karışık olan fazla sayıda daha küçük kas şeritleri vardır. Bir thorax segmentini ele alacak olursak burada görülen kaslar; Dorsal kas, Pleural kas, Tergo-sternal kas, Tergo-koksal kas, Pleuro-sternal kas, Pleuro-koksal kas, Ventral kas, Sterno-koksal kas, Segmentler arası yan-kaslar ve Solunum deliği kasları.

Ekstremitelerin kasları: Hareket etme yeteneğinde olan ekstremiteler değişik büyüklük ve karmaşıklıkta kas şeritlerine sahiptir. Çiğneyici ağız tipine sahip böceklerin madibulaları, baş kapsülünün büyük bir kısmını dolduran kas grubuna sahip olduğu halde, mandibulanın içinde kas bulunmaz. Maxillalar ve bacak gibi segmentlere ayrılmış olan ekstremiteler ise vücudun içindeki büyük kaslara ilave olarak bir segmentten diğerine uzanan kaslara da sahiptir. Kanatların hareketi thorax segmentlerindeki dikine ve boyuna kasların kısalma ve uzamaları sonucu segmentlerin yassılıp kalınlaşması ile kanatlar aşağı yukarı hareket eder. Yanlız Odonatlarda kanatların hareketi için bazal bölgede özel kaslar vardır. Vücut kaslarının en enterasanı, sokucu emici böceklerin emme işini gören yutakta bir tulumba gibi çalışan kaslardır.

Böceksiz Mekanlar SağlıyoruzBöcek Türüne Öze İlaçlamaİnsan Sağlığına Zararsız İlaçlarProfesyonel Çözüm OrtağınızYaşam Alanlarınız Koruma AltındaEntegre Haşere Mücadele HizmetiUzman Ve Donanımlı EkipPeriyodik İlaçlama Servisi
Böceksiz Mekanlar Sağlıyoruz
Böcek Türüne Öze İlaçlama
İnsan Sağlığına Zararsız İlaçlar
Profesyonel Çözüm Ortağınız
Yaşam Alanlarınız Koruma Altında
Entegre Haşere Mücadele Hizmeti
Uzman Ve Donanımlı Ekip
Periyodik İlaçlama Servisi

BÖCEKLERİN BOŞALTIM SİSTEMİ

Metabolizma artıklarının vücuttan uzaklaştırılması boşaltım adı altında toplamaktadır. C02’in elimine edilmesi büyük ölçüde solunum ile olmaktadır. Böceklerde boşaltım suyun fazlası, tuz, nitrojen artıkları (ürik asit gibi) ve birtakım vücutça istenmeyen organik birleşiklerdir. Böcekler hakkında bilmeniz gereken böceklerde Malpiki tüpleri bilinen ana boşaltım organıdır. Buna ilaveten bir takım boşaltım maddeleri kutikulada pigment maddesi olarak birikebilir. Thysanura’da salgı bezlerinin (salivary gland) boşaltım vazifesi gördüğü bilinmektedir. Birtakım organlar, yağ dokusu ve gömlek değiştirme bezleri, boşaltımla görevli olup ürik asiti kristal şeklinde depo ederler. Hızlı bir protein metabolizmasına sahip bir takım organlarda ürik asit üretimi hızlı olduğundan, tespit edilen ürik asit kristalleri tamamen kanla absorbe edilemediği için oluşmaktadır.

Ürik asit protein metabolizmasının en son ürünü olmasına rağmen kristaller halinde ayrılır. Bu şartlarda fazla ürik asit, kristaller halinde hücrelerde daha sonra arıtılmak üzere birikir. Malpiki tüpleri ürik asiti, muhtemelen potasyum veya sodyum tuzu halinde ve suyun sirkulasyonu ile atarlar. Vücut hücrelerindeki ürik asit kana geçer ve neticede malpiki tüpleri etrafında toplanarak tüplerin bir kısım hücreleri veya hepsi ürik asidi sıvı halde absorbe ederek tüp lümenine boşaltırlar. Buradan ürik asit solusyonu veya üre rectum yolu ile ve anüsten atılır. Bu boşaltım mekanizması devamlı olarak suya ihtiyaç gösterir. Bu yönden su, böceklerde çok büyük bir öneme sahiptir. Aynı şekilde Na++ ve K+ tuzlarına da ihtiyaç vardır. Bu maddeleri, sudan ve üreden ayırarak tekrar kana geçirecek veya tüplerin üst ucuna gönderecek birçok metod gelişmiştir. Bir çok böcekte malpiki borularının karbonatları da depo ettiği bilinmektedir. Böcek ilaçlama ile böcekler yok edilmelidir.

Pin It on Pinterest