Efor Böcek İlaçlama

Böceklerde Üreme Ve Gelişim

Böceklerde Üreme Ve Gelişim

Böceklerde Üreme ve Gelişme Evreleri

Böcekler yumurta yardımı ile ürerler. İlaçlama bu aşamadan önce yapılmalıdır. Yumurtalar yavruların gelişebilecekleri ortama ya serbest olarak ve teker teker veya bir çoğu bir arada yumurtlanır. Böceklerin bazılarında yumurtalar dış etkilere dayanıklı kokonlar içerisinde yumurtlanır. Yumurtalar dış ortama bırakıldıktan sonra yumurtlamadan önce başlayan embriyonal gelişim ilerlemeye başlar ve yumurtadan genç yavru (larva veya nimf) dışarıya çıkar. işte bu tip üremeye OVİPAR tip denir. Bazı gruplarda yumurtalar, yumurtlanır yumurtlanmaz açılır ve yavru çıkar.

Bu durumda yumurta vücut içerisinde meydana geldikten sonra embriyonal gelişim çok ilerler ve yumurtlamanın hemen ardından açılır. Buna da OVOVİVİPAR tip üreme denir. Ovipardan farkı, embriyonal gelişimin ana vücudu içersinde çok ileri bir devreye kadar sürdürülmesidir. Bu iki tipten farklı olarak bazı türlerde embriyonik gelişim ana vücudu içersinde tamamlanır ve dişi böcek yumurta koyacağı yerde yavru meydana getirir. Buna canlı-doğurma anlamına gelen VİVİPARİTE adı verilir. Bu tipler arasında daha bazı kompleks üreme şekillerine de rastlanmaktadır.

Vivipar Tip Dörde Ayrılır

1- Ovovivipar tip: Bu tipte yumurta embriyonik gelişimi için yeterli derecede vitellus içerir. Yumurta korionu ince, ovaryumun ovariol sayısı azdır. Bu tip böceklerde genişlemiş bir vagina yoktur. Döllenme ovariollerde olur. Hamam böcekleri, bazı Dipter ve Coleopterlerde görülür.

2- Adenotrophic vivipar: Yumurtanın ince bir korizonu vardır. Ve yumurta içersinde bulunan vitellus sayesinde embriyolar gelişir, yalnız bir özellikleri, meydana gelen ve gelişimi çok ilerlemiş olan larvaların barsaklarının son kısmı kapalıdır. Ancak doğduktan sonra açılır. Bu larvalar ananın gelişmiş ve kaslarla çevrilmiş olan vaginalarında bulunur. Bezlerin salgısı ile beslenirler. Bu arada gömlek değiştirir ve anayı terk ederler. Çıkar çıkmaz da pup olurlar. Ör. Glossina’lar.

3- Maemocoelous vivipar: Bu oldukça özellik gösteren bir tiptir. Böyle böceklerde ovaryumları vücudun yağ kütlesi içinde serbest olarak uzanırlar. Oviduktları bulunmaz. Olgun yumurtalarda korion da yoktur. Yalnız gelişimin ilk devrelerinde, yumurta etrafı ince bir zarla çevrilidir. Embriyonal gelişimini tamamlayan larvalar dışarıya çıkar. Ör. Strepsiptera takımı.

4- Pseudoplacental vivipar: Yumurtaların korionu yoktur ve hemen hemen vitellus da bulunmaz. Genellikle yumurtalar ovidukta döllenir. Yumurtalar genişlemiş olan vagina (bir nevi uterus) içinde gelişimini tamamlar. Burada ana veya embriyon dokularından meydana gelen ve placentaya benzer yapıda bir bağlantıyla beslenmeye devam eder. Ör. Bazı Aphid ve Hemipterlerde, Dermoptera’lardan Arexenialan.

Böceklerde Yumurta Evresi
Parthenogenesis: Döllemsiz yumurta ile yani parthenogenesis şeklinde çoğalma çeşitli böceklerde görülür. Bu üreme şeklinde 3 ayrı tip ayırd edilir.
1- Arrhenotokie: Dişi böceklerin bıraktıkları döllenmemiş yumurtadan sadece erkek yavrular meydana gelir. En tanınmış örnek Apis mellifera.
2- Thelytokie: Döllemsiz yumurtalardan sadece dişi yavrular meydana gelir. Ör: Orthoptera takımı, Phasmidae familyasının bazı türleri ve Lepidopteralardan Lymantria dispar ve Lasiocampa pini.
3- Amphytokie: Döllemsiz yumurtalardan her iki eşeyde de yavru meydana gelebilir. Ör: Saga spp. (Orthoptera)

BÖCEKLERDE DİĞER ÜREME ŞEKİLLERİ

A- Heterogonie: Döllemli ve döllemsiz çoğalma şekilleri birbirini izlerse bu tip çoğalmaya heterogonie adı verilir. Ör. Bazı Aphididae türleri (yaz boyunca döllemsiz olarak ürerler, sonbaharda erkek ve dişi arasında çiftleşme olur ve döllenmiş kışlık yumurta meydana getirilir).

B- Polyembrionie: Germinogonie adı da verilen bu şekil üremede bir yumurtadan birden fazla (genellikle pekçok) yavru meydana gelir. Ör: Parazit Hymenoptera’lar (Braconidae ve Ichneumonidae).

C- Hermaphroditismus: Aynı bireyin bünyesinde hem erkek hem dişilik eşey hücrelerinin oluşup bunlardan yavru bireylerin meydana gelmesidir. Ör: (Homoptera-Coccoidea), Icerya purchasi. Böceklerde sperma diğer hayvanlarda olduğu gibi bir baş, bir boyun ve bir de hareketli kuyruk kısmından ibarettir. Çeşitli böceklerde büyüklük ve yapı değişiklikleri görülür.

Böcek Yumurtası Ve Böceklerde gelişme:

Sentrolesital tiptedir. Bol miktarda vitellus yumurtanın çevresinde ince bir tabaka halindedir. Nukleus yumurtanın ortasındadır. Etrafını az miktarda sitoplazma çevirmiştir. En dışta korion yer alır. Sert ve dış etkilere karşı koyacak bir şekildedir. Spermanın yumurta içine girmesi için yumurta içersinde mikrofil denilen bir veya birden fazla delik vardır. Sperma buradan girerek yumurtayı döller. Yumurta; oval, çanak, saplı, sapsız vs gibi çok değişik şekillerdedir. Sayısı da çok farklıdır. Yumurtalar ya gelişi güzel bir kütle halinde veya düzenli bir şekilde yumurtlanır ve bu diğer türlere göre sabit kalır. Yumurtalar genellikle yavruların gelişip beslenebileceği bir ortama konur.

Böceklerin çiftleşmesi veya yumurtaların döllenmesi, sperma veya spermataforun dişi cinsiyet organına iletilmesi ile olur. Çiftleşme (Copulation) çok değişiktir. Bazıları uçarken (arı, sinek), bazıları yerde (kelebekler) ve diğer bir kısmı da yüzerken çiftleşir. Çiftleşme süresi birkaç dakikadan, saat veya güne kadar değişebilir. Çiftleşme dişinin yumurtlama zamanında olur. Çiftleşmede eşlerin duruş tazları da çok değişiklik gösterir. Fakat en farklı şekil Odonata’larda görülür.

Erkek böceğin üreme organı 2. abdomen segmentinin ventralinde olduğu için, çiftleşme sırasında abdomen sonundaki kıskaç ile dişiyi boyun kısmından yakalar ve onu kendine yaklaştırmaya zorlar. Dişinin abdomenini erkeğin 2. karın segmentine getirecek şekilde kıvırır. Sonra dişiyi yumurtlamaya zorlar. Bazı böceklerde çiftleşme bir kere olduğu halde bazılarında birden fazladır. Böceklerde POLYGAMIE (bir erkeğin birden fazla dişi ile çiftleşmesi) ve POLYANDRIE (bir dişinin birden fazla erkek ile çiftleşmesi) durumları da vardır.

Böceklerde Embriyo Gelişimi:

Yumurta döllendikten kısa bir süre sonra bölünmeye başlar. Yumurtanın bölünmesine segmentasyon denir. Segmentasyon şekli yumurta tipine göre değişir. Şöyle ki; böcek yumurtası sentrolesital olup segmentasyonu da superficialdir. Bu segmentasyonda yumurtanın merkezinde bulunan nukleusun birbirini izleyen bölünmeleri sonunda çok sayıda nukleus meydana gelir. Bu yavru nukleuslar yumurtanın çevresinde bulunan sitoplazmaya göç ederler.

Çevredeki sitoplazma nukleus sayısı kadar bölünerek blastoderm adını alan tabaka meydana gelir. Bundan sonra blastodermin belirli yerinde kalınlaşma olur ve yumurta boyunca uzun bir şerit oluşur. Bu kalınlaşmayı bir çökme izler ve 2 tabaka (Ektoderm, endoderm) oluşur. Gastrulasyon adını alan bu dönemden sonra meydana gelen tabakalar arasında özel hücrelerin çoğalması sonucu orta tabaka mezoderm meydana gelir. Bu sırada embriyo amnion ve serosa adlı 2 zar tarafından çevrelenmiştir (Dışda seroza içte amnion).

Embriyonun segmentlere ayrılması gelişmenin ilk devrelerinde başlar, segmentlerin oluşumu değişik safhalarda olur. Baş protopod döneminde, thorax ve abdomen segmentleri polypod döneminde ve bacaklar oligopod döneminde meydana gelir. Böcek vücudunu oluşturan çeşitli organlar yapı itibari ile değişik embriyo tabakalarından meydana gelir.

Ektodermden: Deri, iskelet, ön ve art barsak, salgı bezleri, duyu organları, solunum ve sinir sistemleri ve cinsel organlar, Mezodermden: Kan ve dolaşım sistemleri, yağ hücreleri, ışık organları, ovaryum ve testisleri, Embriyo gelişiminden sonra meydana gelmiş olan yavru yumurtayı kemirerek açtığı kısımdan veya özel yapılı kapağı kaldırarak dışarıya çıkar. Yumurta dönemi süresi değişiktir. Birkaç saat kadar kısa veya aylarca sürecek kadar uzun olabilir.

BÖCEKLERİN LARVA DÖNEMİ

Böceklerde yumurtadan çıkan yavru (larva) kanatsız ve küçük yapılıdır. Şekli de çoğunluk ergine benzemez. Ergin hale gelinceye kadar çeşitli larva dönemlerinin geçilmesi ve bu arada büyümesi gerekir. Böcek vücudunun dışını kaplayan deri bu büyümeye ayak uydurabilecek yapıda değildir. Belirli bir büyümeden sonra deri değiştirilmesi zorunlu olur. İki deri değiştirme arasında geçen zamana = 1 inci larva dönemi, 2 inci, 3 üncü vs. olarak adlandırılır.

Deri değiştirme, dolayısı ile larva dönemlerinin sayıları böceklere göre değişir. Ör: Apterygota’larda = 1, Dipteralarda = 3, Orthoptera’larda = 5 (6-7), Hymenopteralarda = 8, Ephemeroptera’larda = 22, Homoptera’lardan Cicadidae familyasına bağlı Magicicada septemdecim (17 yıllık ağustos böceği)’ de 30 larva dönemi vardır.

BÖCEKTE LARVA TİPLERİ

Çoğunluk ergin vücut yapısına hiç benzemeyen larva vücudunda bazen segmentlerin ayırt edilmesi dahi zordur. Şekilleri genel olarak uzun ve silindirik yapıdadır, vücutları yumuşak, derileri incedir. Antenleri genel olarak çok kısalmıştır. Ağız parçaları çiğneyici tiptedir. Genel olarak baş ufaktır. Bacak sayısı çok değişiktir. Bazen hiç bulunmaz. Böceklerin zararlı devresi çoğunluk larva dönemidir. Böcek larvalarını yapılarına göre 4 büyük grupta toplamak mümkündür.

1- Campodeid larva: Bu tip larvalar çevik hareketlidir. Bir çift antenleri ve 3 çift göğüs bacakları vardır. Vücut dorso-ventral basıktır. Abdomen sonunda cerci bulunur. Bazı Coleoptera ve Neuroptera’larda görülür.

2- Manas tipi larva: Şişman ve silindirik yapılı olan vücut kıvrık olarak durur. 3 çift göğüs bacağına sahiptir. Fakat bunlar yürüme işini tam olarak göremez. Toprak içinde, ağaç gövdelerinde bulunan bu larvalar bitkisel ve bozulmuş hayvansal maddeleri yerler. Coleoptera takımının Scarabaeidae familyasında görülür.

3- Tırtıl: İnce uzun vücut 3 çift çok iyi yürüyen göğüs bacağından başka abdomen bacaklarına da sahiptir. Bunların yardımı ile çok iyi yürürler. Bu larva tipi 3 alt tipe ayrılabilir; Gerçek, mühendis ve yalancı.

a- Gerçek tırtıl’da 3 çift göğüs bacağından başka abdomenine 3-6 segmentlerinde birer çift abdomen bacağı (yalancı bacak) ve ayrıca son segmentte anal bacak çifti bulunur. Buna göre bu larvalarda 8 çift bacak bulunur. Geometridae familyası dışındaki Lepidoptera familyaları larvaları bu tiptedir.

b- Mühendis tırtılı: Bunlarda 3 çift thorax bacağı ve abdomenin 6 ve 9 (son) segmentinde bacak bulunur. Bu duruma göre bütün bacaklar toplamı 5 çifttir. Geometridae familyasında görülür.

c- Yalancı tırtıl: Abdomende 6-8 çift bacak bulunur. Bunların ilki 2 inci segmenttedir. Bu duruma göre thorax bacakları ile abdomen bacakları arasında sadece 1 boş segment bulunur. Gerçek tırtılda ise 2 boş segment bulunur. Hymenoptera takımı Symphyta alt takımında larvalar bu tiptedir.

4- Rim (bacaksız larva) Bunlarda thoraxda dahi bacak bulunmaz. Buna rağmen segmentlerin hareketi ile yavaş da olsa yürüyebilenleri vardır. Kapalı yerde yaşadıkları için gözleri kaybolmuştur. Baş yapısına göre bir gruplama yapmak mümkündür. Başı gelişmiş olanlara; Scolytidae, Buprestidae (Coleoptera), Culicidae (Diptera), Apidae (Hymenoptera). Başı ufalmış olanlara; Tipulidae (Diptera). Başı hemen tamamen kaybolmuş olanlara; Diptera takımına ait familyalar (Calliphoridae, Trypetidae gibi) örnek verilebilir.

BÖCEKLERDE BAŞKALAŞIM (METAMORFOZ

Böceklerde yumurtadan çıkan larvalar ergin dönemine geçebilmek için bir takım değişikliklere uğrar; buna başkalaşım veya metamorphosis adı verilir. Bazı başkalaşım tiplerinde böceklerde görülen uyuşukluk ve değişme haline de pupa denilmektedir. Başkalaşım bütün böceklerde aynı şekilde olmaz. Genel olarak başkalaşımı şu ana gruplara ayırmak mümkündür.

1- Ametabola – Larvalar tam olarak ergine benzer. Yani metamorfoz yoktur. Ör: Apterygota.

2- Neometabola – Bu başkalaşımda larvaların ergin hale geçebilmeleri için bir veya iki uyuşuk, ara dönem geçirmesi lazımdır. Fakat bu ara dönemlerde larva dönemine ait organlar kaynaşmamıştır. Ör:Thysanopteralar ile Homoptera’ların Phylloxeridae fam. ve Coccoidae üst fam. (Erkek).

3- Hemimetabola – Nimfler ergine benzer fakat kanatları yoktur. Vücut bölümleri ergine nazaran küçüktür. Nimf dönemleri değiştikçe kanatlar belirir ve vücut bölümlerinin orantısı düzene girer. Ör. Orthoptera, Hemiptera.

4- Holometabola – Tam başkalaşım adı verilen bu halde larvalar ergin olmadan önce gerçek bir pupa dönemi geçirirler. Bu dönemde larva iç organları kaynaşarak ergine has şekillerine dönüşürler. Ayrıca bu dönemde böcek hareket ve beslenmeden kesilir. Ör: Neuroptera, Diptera, Coleoptera, Lepidoptera ve Hymenoptera.

5- Hypermetabola (Polymetabola) – Meloidae (Coleoptera), Mantispidae (Neuroptera) ve bazı Dipteralarda görülen bu başkalaşım şeklinde birbiri arkasından gelen çeşitli larvalar şekil olarak çok farklılıklar gösterirler. Örnek olarak Meloidae’leri gösterirsek, bunların ilk dönem larvaları anten, bacak ve gözlere sahip faal bir haldedir. Arıların bacaklarına takılarak onların yuvasına gider. Orada ikinci larva dönemine girer ki bu halde bacaklar kısalmıştır.

4 ve 5 inci dönemlerde bacaklar iyice kısalır adeta manas larva tipini alır. Altıncı larva döneminde kalın ve koyu bir dış iskelete sahip bacak ve antenlerden yoksun olduğu için pupa dönemine benzer (yalancı pupa) bir dönemde kışlar ve baharda beyaz renkli bacakları olan faal 7 inci larva dönemi başlar ve kısa bir müddet sonra asıl pupa dönemi gelir. Pupadan sonra ergin ortaya çıkar.

Böceksiz Mekanlar SağlıyoruzBöcek Türüne Öze İlaçlamaİnsan Sağlığına Zararsız İlaçlarProfesyonel Çözüm OrtağınızYaşam Alanlarınız Koruma AltındaEntegre Haşere Mücadele HizmetiUzman Ve Donanımlı EkipPeriyodik İlaçlama Servisi
Böceksiz Mekanlar Sağlıyoruz
Böcek Türüne Öze İlaçlama
İnsan Sağlığına Zararsız İlaçlar
Profesyonel Çözüm Ortağınız
Yaşam Alanlarınız Koruma Altında
Entegre Haşere Mücadele Hizmeti
Uzman Ve Donanımlı Ekip
Periyodik İlaçlama Servisi

PUPA (Krizalit) TİPLERİ

Pupa dönemi iç organların kaynaşarak ergine has şekil aldıkları bir nevi uyku dönemidir. Bu dönemde iç organların kaynaşması larvaya ait bazı organların yok olarak yerine ergine ait olanların meydana gelmesine Histoliz olayı denir. Böcekler bu dönemde genellikle kuytu yerlerde saklanırlar. Bazıları son larva dönemini tamamlarken bir koza meydana getirir. Onun içinde pupa olur. Bazıları da çeşitli maddeleri birbirine yapıştırarak bir yuva meydana getirir. Pupaların hepsi yapıca birbirine benzemez. 3 ayrı tip ayırd edilir.

1- Serbest pupa: Bu tipte anten, bacak ve kanat izleri vücut üzerinde serbest olarak bulunur. Ergin hale gelince böcek pupa gömleğini sırt taraftan yırtarak dışarıya çıkar. Ör: Coleoptera Hymenoptera, Diptera’dan bazı familyalar.

2

– Mumya pupa: Bu tipte anten bacak kanat vücut üzerine yapışıktır. Ergin hale gelen böcek gömleğini sırttan yırtarak dışarı çıkar. Lepidoptera’larda görülür. Son takımdaki pupa tipine özel olarak Chrysalid adı verilir.

3- Fıçı pupa-Son larva döneminden pupaya geçişte gerçekte serbest olan pupa dışardan düzgün yüzeyli bir kap içersine kendini hapseder. Oval şekilli olan bu kap üzerinde enine daireler şeklinde segment çizgileri bulunur. Bu nedenle Hymenoptera kozalarından kolayca ayırd edilir. Böcek ergin hale gelince fıçının tepesinde kapak şeklinde kalkan bir kısımdan dışarı çıkar. Ör: Diptera takımı familyalarının çoğunda.

Böceklerin Gelişme Dönemi

Bir böceğin yumurta döneminden başlayıp ergin hale gelmesine kadar geçen süredir (Yumurta, larva, varsa pupa). Değişik gruplarda bu süre de değişir. Magicicada sepdemdecim (Homoptera) l7 yıl, Ehpemeroptera takımında gelişme dönemi 1 yıl ergin dönem ise l-2 gündür.

Diyapoz: Diyapoz duraklama demek olup, bu dönemde böcekler faaliyetlerine ara verirler. Şartlar uygun olmadığı zaman böcekler bir duraklama yani Kuiksens devresine girerler ve şartlar düzeldiğinde bu durum derhal ortadan kalkar. Diyapozda ise şartlar düzeldiğinde gerekli fizyolojik olaylar şayet tamamlanmış değilse böcek gelişimine devam edemez. Diyapozda endokrin salgı bezlerinin rolü önemlidir.

Döl (Generation): Bir böceğin yumurta döneminden başlayarak tekrar yumurta dönemine kadar geçen zamana bir döl denilmektedir. Aphididae familyasına ait böceklerin yılda 10-14 döl, M. sepdemcecim’ de ise l7 yılda tek döl görülür. Böceklerde Üreme Ve Gelişme evrelerini bu yazıda paylaşarak böceklerin devamlılığı konusuna değindik. Böcek ve haşere sorunlarınızda Efor ilaçlama firmasını arayarak böcek ilaçlama desteği talep edebilirsiniz.

Pin It on Pinterest